Empatinin kökeni özbilinçtir; duygularımıza ne kadar açıksak, hisleri okumayı da o kadar iyi beceririz.- Daniel Goleman
İlk yazımdan itibaren özbilinç ve kendini tanıma üzerine konuşuyoruz. Daniel Goleman Duygusal Zeka konusunun dünyaya yayılmasının kurucusu olarak bilinir ve bu konuda ilk ve en kapsamlı kaynak olan kitapları da sürekli bundan bahseder.
Dürtü, duygunun ifade ortamıdır; tüm dürtülerin özü kendini bir eylemle ifade etmek isteyen hislerdir. Dürtülerine teslim olan kişilerin, ahlaki anlayışları yetersizdir. Dürtü kontrolü, irade ve kişiliğin özüdür. Aynı şekilde fedakârlığın temelinde empati, yani başkalarının hissettiklerini anlama yeteneği yatar. Başkalarının ihtiyaç ya da umutsuzluğu anlaşılamıyorsa, ilgi ve şefkat de olmaz. Günümüzde en azından iki ahlaki tavra ihtiyacımız var: Kendine hâkim olmak ve şefkat göstermek.- Daniel Goleman
Kendi duygularınızı anlayamazsanız başkalarını anlayabilmeniz, dolayısıyla Empati becerisine sahip olabilmeniz mümkün değildir.
Empati başkalarının bakış açılarını anlayabilme becerisidir. Günlük hayatta çoğu zaman sempati ile karıştırılır. Sempati bir başkası ile beraber aynı duyguyu hissedebilme, kendini onun yerine koyma becerisidir. Oyuncuların sahip olabileceği en önemli becerilerden olabilir ama normal hayatlarda Empati becerisi yeterlidir ki; bu en çok iletişim kabiliyetlerini geliştirir. Empati yeteneği güçlü olan insanlar, mıknatıs gibi herkesin severek paylaşım yapmak isteyeceği kişi olabilir.
Duyguları anlayabilmenin özbilinçten başlayacağından bahsetmiştik. Empati yeteneğini geliştirmeden önce, kendi duygularınızı anlayabilmeyi, gerekirse paylaşabilmeyi, anlamlandırıp onu nasıl kullanacağınızı bilebilmeyi öğrenmek gerekir. Bu beceri Empati yeteneğini otomatik olarak geliştirir zaten. Kendi duygularınızı anlayabilmeyi de önceki yazılarımda aşama aşama anlatmıştım. Bunu başarabildikten sonra, başkalarını anlama konusunda daha da uzmanlaşırsınız. Çünkü duyguların matematiğini çözmüş olursunuz zaten. Başkalarını anlayabiliyor olmak Empati yeteneğini kullanabiliyor olmak demektir. Bu da bakış açınızı büyük ölçüde genişletmenizi sağlar. Bu da size hayatta ekstra bir başarı sağlar. Sadece iş hayatında da değil; tüm ilişkilerinizde başarı sağlar.
Başkalarının duygularını anlamak. Duygusal özbilinç temeli üzerinde gelişen diğer bir yetenek olan empati, insanlarla ilişkide temel beceridir. Empatik kişiler başkalarının neye ihtiyacı olduğunu, ne istediğini gösteren belli belirsiz sosyal sinyallere karşı daha duyarlıdır. Bu da onları insan bakımıyla ilgili mesleklerde, öğretmenlik, satıcılık ve idarecilikte başarılı kılar.- Daniel Goleman
Bazı kişiler bu yetkinlikten yoksun olabilirler. Bu kişiler profesyonel ruh sağlığı uzmanlarından yardım alabilirler.
Aleksitimi: Zayıf farkındalık ve duyguları anlamama belirtileri;
- Asabi olma eğiliminiz vardır.
- Çoğu zaman diğerlerinin davranışlarına şaşırırsınız.
- Kendi davranışlarınıza sık sık şaşırırsınız.
- Sinirlendiğinizde, aşırı ve patlayıcı olmaya eğimli olursunuz.
- Bazen davranışlarınız size ve diğerlerine zarar veriyor gibi görünebilir.
- Temel anlamda diğer insanlardan farklı olduğunuzu hissedersiniz.
- İçinizde bir şeyler eksiktir.
- Arkadaşlıklarınız derinlikten ve özden yoksundur.
Çocuklukta İhmalin İzi Boşluk Hissi- Dr. Jonice Webb, Dr. Christine Musello
Hayatta bir problemin çözümü ya da geliştirme aşamaları her zaman kendinden başar. Kendinde başardığın her gelişim etrafına ve ilişkilerine pozitif yansır. Hayattan beklentileriniz kendi yaşamınınız içinde yok ise, beklentilerinizin gerçekleşme olasılığı yoktur. Başkalarının sizi anlamadığını düşünüyorsanız; siz kendinizi anlamıyorsunuzdur. Başkalarının empatiden yoksun olduğunu düşünüyorsanız, sizin empati konusuna kendi hayatınızda bakmanız gerekebilir.
Mutlu evliliğin sırrı: Empati!
Karşındakini suçlama ya da kendini haklı çıkarma çabası yerine karşılıklı empati kurma! – Hatalar Psikolojisi – Carol Tavris, Elliot Aronson
Bu sadece mutlu bir evlilik için değil, hayatta her alanda mutlu bir ilişki arzu ediyorsanız geçerli bir formüldür. Hayatta istediklerinizi sadece kendiniz elde edebilirsiniz. Bunun için de adımı sizin kendinizin atması gerekir. Bu iletişim için de, empati için de, anlamak-anlaşılmak için de geçerlidir. İlla ki karşınızdakinin anlamadığını düşünüyorsanız, bir yerden sonra belki de o, karşınızdakinin kendi sorunudur. Onun gelişimine de sadece kendisi yardımcı olabilir.
Bunlarla beraber empatiyi desteklemek amacıyla, ses tonu, beden dili gibi detaylara dikkat edilebilir. Her zamanki gibi en güzeli kendini izlemek ile başlanabilir. Bunun için video kayıt alabilirsiniz. Başkalarını gerçek hayatta ya da televizyonda da gözlemlemek güzel bir egzersizdir.
Bunlarla beraber duygularımızı bedenimizde nerelerde ne şekilde yaşıyoruz gibi farkındalıkları da gözlemleyerek elde edebilirsiniz. Bu egzersiz beden dilinizi kontrol etmeniz için faydalı olabilir. Kendinizden sonra da başkalarını anlamlandırmada kolaylık sağlayabilir tabi ki.
‘Kalbimi ve ruhumu vermemin bir yararı yok, sen zaten bunlara sahipsin. O yüzden sana bir ayna getirdim. Kendine bak beni hatırla’.
Mevlana…
Debby Ford ‘Işığı Arayanların Karanlık Yanı’ adlı kitabında, gördüğümüz ve karşılaştığımız her şeyin kendimizin bi yansıması olduğunu uzun uzun anlatmış. Işığı bulmamız için karanlığımıza odaklandığımızı ve bunun yanlış olduğunu, aslında ışığımıza odaklanarak o ışığı büyütebileceğimizi ve karanlığımızı küçüktebileceğimizi söylüyor.
Evren bizim yansımamız ise; kendi dünyamızı “düzeltmemiz” için kendimiz üzerinde çalışmamız gerek. Kendisini anlayabilen, hayatını kontrol edebilen, kendisiyle barışık bir toplum her zaman daha mutludur.
